-A
+A

Współpraca NDAP z Polonią

W 2020 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z Archiwami Państwowymi kontynuowały działania związane z ochroną narodowego zasobu archiwalnego za granicą. Z uwagi na pandemię COVID-19 i niepewność planowania działania te były mocno ograniczone. W całości zrezygnowano z wyjazdu archiwistów z Polski do instytucji partnerskich.

W ramach zrealizowanych prac dokonano zakupu opakowań ochronnych dla instytucji polonijnych Ponadto przygotowano od strony merytorycznej szkolenie dla archiwistów wyjeżdżających do instytucji polonijnych w zakresie zabezpieczania archiwaliów oraz dokumentowania prac, a także szkolenie dla przedstawicieli tych instytucji w zakresie wstępnego porządkowania i udostępniania materiałów archiwalnych przechowywanych przez instytucje polonijne.

5 palet z opakowaniami.
Obwoluty bezkwasowe dostarczone do Archiwum Polskiej Misji Katolickiej Anglii i Walii w Laxton Hall, fot. Archiwum PMKAiW

W Archiwum Akt Nowych kontynuowano zabezpieczanie matryc drukarskich, tzw. klocków drukarskich pisma „Weteran” – organu prasowego Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Dokonano odczytu i zobrazowania cyfrowego kolejnych 350 klocków, przedstawiających głównie portrety zbiorowe i indywidualne żołnierzy i weteranów, relacje z wydarzeń oraz uroczystości, które miały miejsce w Polsce oraz w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Pracami objętych było także kilka wypukłodruków z rysunkami satyrycznymi, komentującymi ówczesne wydarzenia oraz znane postacie historyczne.

Matryca do rysunku satyrycznego
Rysunek satyryczny, sygnatura robocza 1088. Stan rzeczywisty matrycy, fot. R. Stasiuk, opracowanie M. Dzik

Rysunek satyryczny przedstawiający mapę Polski i jej sąsiadów symbolizowanych przez zwierzęta. Na terytorium Polski widoczny jest koń, Niemiec świnia, Litwy kozioł, Łotwy prawdopodobnie wilk, Rosji niedźwiedź, Rumuni paw, Czechosłowacji jeż.
Rysunek satyryczny, sygnatura robocza 1088. Obraz pozytywowy z retuszem, fot. R. Stasiuk, opracowanie M. Dzik

Kontynuowano także popularyzację zasobu archiwalnego partnerskich instytucji polonijnych. Między innymi rozpoczęto prace związane z wydaniem katalogu map dawnych przechowywanych w Bibliotece Polskiej w Paryżu oraz „Kroniki kompanii żołnierzy polskich w Algierii z lat 1941-1942", przechowywanej w zasobie Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie. Na język angielski przetłumaczono album poświęcony I.J. Paderewskiemu, przygotowany w oparciu o materiały przechowywane w instytucjach polonijnych.

Mapa archiwalna
Mapa z zasobu Biblioteki Polskiej w Paryżu – „Europa Blat CCLXXXVI” z 1493 r, sporządzona przez Hieronima Münzera i przedstawiająca teren między Bretanią a Morzem Czarnym i Alpami a Skandynawią i Wyspami Brytyjskimi (sygn. I M – 74)

W 2019 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z archiwami państwowymi kontynuowały działania związane z ochroną polskiego zasobu narodowego za granicą, głównie poprzez pomoc instytucjom polonijnym we właściwym zabezpieczaniu zbiorów oraz ich udostępnianie i popularyzację.

Pomocą w roku 2019 objętych zostało 22 instytucji z Europy, Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii. Wśród beneficjentów pomocy znalazły się następujące instytucje: Biblioteka Polska w Paryżu, Archiwum Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Polska Misja Katolicka w Szwajcarii, Fundacja Archivum Helveto-Polonicum z siedzibą we Fryburgu (Szwajcaria), Biblioteka Polska POSK w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polska Misja Katolicka Anglii i Walii, Instytut Polskiej Akcji Katolickiej w Wielkiej Brytanii, Archiwum Rzymskie Domu Generalnego Zakonu Zmartwychwstańców w Rzymie, Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II, Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, Muzeum Polskie w Ameryce, Misja Polska w Orchard Lake oraz Polish Music Center w Los Angeles, Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Towarzystwo Polskie w Rosario, Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej. Większość z wymienionych instytucji zrzeszona jest w Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie.

W wymienionych instytucjach prace prowadziło 3 konserwatorów i 23 archiwistów zaangażowanych w zabezpieczanie, porządkowanie, inwentaryzację, opracowanie i digitalizację materiałów archiwalnych. Odbyli oni 29 wyjazdów do 20 instytucji, w których aktywnie włączali się także w bieżącą działalność. Pracami w zakresie porządkowania, ewidencjonowania i zabezpieczania objętych zostało 56 zespołów, zbiorów i kolekcji archiwalnych, o łącznym rozmiarze ponad 95 mb. Wyniki prac wprowadzono do baz danych poszczególnych instytucji, a w niektórych przypadkach także do Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA), dzięki czemu dane dostępne są poprzez serwis szukajwarchiwach.gov.pl. W przypadku, gdy nie było to możliwe, materiały zostały zewidencjonowane w formie spisów w programie Excel, jako narzędzia wspierającego zarządzanie zasobem danej instytucji.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zakupiła również specjalistyczne opakowania ochronne do przechowywania akt oraz zbiorów kartograficznych i map, które zabezpieczą zbiory Biblioteki Polskiej w Paryżu oraz Polish Music Center w Los Angeles.

Podjęto także działania związane z popularyzacją zasobu archiwalnego partnerskich instytucji polonijnych. Przygotowano międzynarodową konferencję naukową i wystawę poświęconą Ignacemu Janowi Paderewskiemu, która dostępna była dla zwiedzających w przestrzeni otwartej Biblioteki Publicznej m. st. Warszawy przy ul. Koszykowej od listopada 2019 r. do końca stycznia 2020 r. Na wystawie oraz w towarzyszącym jej wydawnictwie albumowym zaprezentowano niezwykle bogatą i rozproszoną po całym świecie spuściznę dokumentacyjną Paderewskiego – w tym także przechowywaną w 9 instytucjach polonijnych, których przedstawiciele wzięli aktywny udział w konferencji. Wydarzenie zorganizowano pod Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości, a także Patronatem Honorowym Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr. hab. Piotra Glińskiego. 

Wydano także tłumaczenie przewodnika po zasobie archiwum Muzeum Polskiego w Ameryce na j. angielski, dzięki czemu możliwe będzie szersze spopularyzowanie wiedzy na temat zasobu Muzeum oraz roli Polaków w kształtowaniu dziejów USA. Poczyniono też pierwsze działania zmierzające do wydania katalogu map dawnych przechowywanych w Bibliotece Polskiej w Paryżu oraz „Kroniki kompanii żołnierzy polskich w Algierii z lat 1941-1942", przechowywanej w zasobie Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie.

W ramach projektu pilotażowego Archiwum Akt Nowych zabezpieczono 200 matryc drukarskich, tzw. klocków drukarskich pisma „Weteran” – organu prasowego Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, na których utrwalono zdjęcia żołnierzy polskich. Doświadczenie zdobyte podczas projektu pilotażowego zostanie wykorzystane przy dalszych pracach, którymi będą objęte pozostałe z 1 895 matryc.

Poniższe zestawienie zawiera szczegółową charakterystykę pomocy dla poszczególnych instytucji.

czytaj więcej

Pomoc instytucjom polonijnym w 2018 r.W 2018 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i archiwa państwowe kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym związaną z ochroną polskiego dziedzictwa archiwalnego za granicą. Zostały nią objęte 22 instytucje z Europy, Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych.

Wśród beneficjentów pomocy znalazły się w głównie instytucje stowarzyszone w Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie: Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej, Biblioteka Polska w Paryżu, Polska Misja Katolicka we Francji, Fundacja Archivum Helveto-Polonicum z siedzibą we Fryburgu (Szwajcaria), Polska Misja Katolicka w Szwajcarii oraz Muzeum Polskie w Rapperswilu, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, Muzeum Polskie w Ameryce, Misja Polska w Orchard Lake oraz Polish Music Center w Los Angeles, Polski Instytut Badawczy i Muzeum (Węgry), Biblioteka Polska POSK w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polska Misja Katolicka w Anglii i Walii, Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie, Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II i Archiwum Rzymskie Domu Generalnego Zakonu Zmartwychwstańców w Rzymie.

W wymienionych instytucjach prace prowadziło 5 konserwatorów oraz 40 archiwistów zaangażowanych w zabezpieczanie, porządkowanie, inwentaryzację, opracowanie i digitalizację materiałów archiwalnych oraz wdrażanie systemu ZoSIA. Odbyli oni 51 wyjazdów i złożyli 54 wizyty w archiwach 19 instytucji polonijnych. Archiwiści aktywnie włączali się także w bieżącą działalność placówek, na rzecz których pracowali.

Pracami w zakresie porządkowania, ewidencjonowania i zabezpieczania objętych było 70 zespołów, zbiorów i kolekcji archiwalnych, o łącznym rozmiarze ponad 128 mb. Wyniki prac zostały wprowadzone do baz danych poszczególnych instytucji, a w niektórych przypadkach także do Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA), dzięki czemu dane dostępne są poprzez serwis szukajwarchiwach.pl. W przypadku gdy nie było to możliwe, materiały zostały zewidencjonowane w formie spisów w programie Excel, jako narzędzia wspierającego zarządzanie zasobem danej instytucji.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zakupiła specjalistyczne opakowania ochronne do przechowywania akt i fotografii, które trafiły do 10 instytucji polonijnych, tj.: Biblioteki Polskiej w Paryżu, Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej, Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii, Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii, Fundacji Archivum Helveto-Polonicum, Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II oraz Polish Music Center w Los Angeles.

W odróżnieniu od wcześniejszych, indywidualnych staży, w roku 2018 Naczelna Dyrekcja po raz pierwszy zorganizowała szkolenie grupowe. Trwało ono 2 tygodnie i udział w nim wzięło 11 przedstawicieli z 9 instytucji – Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Biblioteki Polskiej POSK w Londynie, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Muzeum Polskiego w Ameryce, Centralnego Archiwum Polonii w Orchard Lake, Muzeum Polskiego w Rapperswilu, Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II oraz Archiwum Rzymskiego Domu Generalnego Zakonu Zmartwychwstańców. Szkolenie poświęcone było zabezpieczaniu, przygotowaniu do digitalizacji i skanowaniu materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowaniu zbiorów fotograficznych. Szkolenie prowadzili konserwatorzy z Centralnego Laboratorium Konserwacji Archiwaliów przy Archiwum Głównym Akt Dawnych, z Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowego w Warszawie oraz pracownicy Narodowego Archiwum Cyfrowego. Uczestnicy szkolenia oprócz dużej partii wiedzy, pakietu materiałów szkoleniowych i zestawu narzędzi do zabezpieczania archiwaliów, zdobyli wiele umiejętności praktycznych, a dodatkowo mieli okazję poznać swoich kolegów z innych instytucji i wymienić się doświadczeniami.

Poniższe zestawienie zawiera szczegółową charakterystykę pomocy dla poszczególnych instytucji.

czytaj więcej

W 2017 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z archiwami państwowymi kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym. Zostało nią objętych 17 instytucji z Europy, Ameryki Północnej i Południowej. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych, z których wiele zostało zakończonych lub jest na ukończeniu.

czytaj więcej

W 2016 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z archiwami państwowymi kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym. Zostało nią objętych 15 instytucji z Europy, Ameryki Północnej i Południowej. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych, z których wiele została zakończona lub jest na ukończeniu. Wśród beneficjentów pomocy znalazły się w głównie instytucje stowarzyszone w Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie: Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Biblioteka Polska w Paryżu, Biblioteka Polska POSK w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polska Misja Katolicka Anglii i Walii, Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Muzeum Polskie w Ameryce, Misja Polska w Orchard Lake oraz Polish Music Center w Los Angeles, Fundacja Archivum Helveto-Polonicum z siedzibą we Fryburgu (Szwajcaria) i Polska Misja Katolicka w Szwajcarii.

czytaj więcej
ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl