Wystawa „Statut Łaskiego – zabytek i dzieło sztuki”

Zapraszamy do Archiwum Głównego Akt Dawnych na wystawę poświęconą Statutowi Łaskiego, jednemu z najcenniejszych zabytków polskiej kultury prawnej i sztuki drukarskiej w 520. rocznicę jego publikacji. Wystawę oficjalnie otworzyli podczas wczorajszego wieczornego wernisażu ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk i dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych Robert Kostro

Statut Łaskiego jest uznawany za pierwszy urzędowy zbiór aktów prawnych Królestwa Polskiego wydany na polecenie Sejmu. Sporządzony został z inicjatywy wielkiego kanclerza koronnego Jana Łaskiego i wydany drukiem w 1506 roku. Statut zbierał najważniejsze prawa królestwa (w tym statuty Kazimierza Wielkiego, przywileje, akty unii z Litwą, traktaty pokojowe z Krzyżakami), stając się źródłem prawa dla polskich sądów.

– Statut Jana Łaskiego był to dokument, który odegrał bardzo ważną rolę w budowie polskiej państwowości. To właśnie w nim zgromadzono najważniejsze prawa Królestwa Polskiego. Był on świadectwem ambicji państwa, które chciało porządkować swoje instytucje, wzmacniać fundamenty prawne i budować wspólnotę opartą na jasnych zasadach – powiedziała podczas uroczystości otwarcia wystawy ministra kultury Marta Cienkowska – Dzięki drukowanym egzemplarzom najważniejsze akty prawne mogły trafić do sądów, urzędów i kapituł katedralnych. Prawo stało się bardziej dostępne, a jego stosowanie jednolite.

– Wydanie Statutu Łaskiego było momentem przełomowym, bo wtedy się narodziła tradycja publikacji przepisów prawa. Wydrukowano ponad 150 egzemplarzy Statutu, przy czym ten egzemplarz, który przechowywany jest w Archiwum Głównym Akt Dawnych to księga iluminowana, w oprawie ze skóry, z klamrami, a przede wszystkim z pieczęcią królewską, która miała gwarantować, że żadnego dokumentu nie da się usunąć lub dodać – mówił podczas wernisażu Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk. – To egzemplarz królewski, przeznaczony dla króla Aleksandra Jagiellończyka, który na szczęście zdołał go otrzymać jeszcze przed swoją śmiercią w 1506 roku.

Dyrektor Pietrzyk przypomniał także, że „w 2016 roku, Polski Komitet Programu UNESCO Pamięć Świata wpisał ten egzemplarz Statutu Łaskiego na Polską Krajową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata i w związku z tym, należy on teraz do grupy dokumentów szczególnie chronionych”.

– To wyraz uznania dla ważności tego dokumentu. Komitet uznał również, że jest on swoistym dziełem sztuki, czyli sama jego oprawa, samo wydanie, ilustracje, które tam się znajdują, te zrobione klamry, to wszystko również miało wpływ na to, że Komitet podjął taką decyzję – mówił Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

Co zobaczysz na wystawie?

Centralnym punktem ekspozycji jest pergaminowy egzemplarz królewski przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych. To jedyny znany egzemplarzem z pieczęcią wielką koronną króla Aleksandra Jagiellończyka. Zabytek wyróżniają przepiękne, bogate ryciny, które pozwalają spojrzeć na dokument nie tylko jako na źródło prawa, ale także jako na wybitne dzieło sztuki.

Wystawa przybliża zarówno historyczne znaczenie Statutu Łaskiego, jak i jego wyjątkową wartość ikonograficzną. To okazja, by zobaczyć dokument, który odegrał ogromną rolę w dziejach polskiego prawa i państwowości.

Wystawę „Statut Łaskiego – zabytek i dzieło sztuki” przygotowali pracownicy Archiwów Głównego Akt Dawnych w składzie: scenariusz wystawy Inga Stembrowicz, Rafał Górny, współpraca konserwatorska: Monika Dzik, Aleksandra Szymiczek, Teresa Oleszczuk, Anna Czajka, skany: Karol Zgliński.