W uroczystości wzięli udział m.in. Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Nathanael Liminski, minister ds. federalnych i europejskich stosunków międzynarodowych oraz mediów Nadrenii Północnej-Westfalii, Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, przedstawiciele ambasad – Republiki Czeskiej, Republiki Litewskiej, Królestwa Niderlandów, Królestwa Danii i Izraela oraz przedstawiciel węgierskiego Miejsca Pamięci.
– Niespełna rok temu listy więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, dokumenty z gett, osobiste pamiątki ofiar Zagłady i innych zbrodni II wojny światowej znalazły się w katalogu domu aukcyjnego w Neuss. Kilkaset historycznych świadectw miało trafić do tych, którzy zaoferują najwyższą cenę. Dzisiaj przekazujemy je do muzeów, archiwów i Miejsc Pamięci, gdzie będą chronione, badane i udostępniane kolejnym pokoleniom – powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
Dokumenty pozyskane przez Fundację Auschwitz-Birkenau w Archiwach Państwowych
289 z przejętych przez Fundację Auschwitz-Birkenau dokumentów, związanych z historią niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady, gett oraz innych miejsc zbrodni popełnionych przez III Rzeszę, trafiło do 18 instytucji, w tym do Archiwum Państwowego w Łodzi i Archiwum Narodowego w Krakowie.
Prezentacja dokumentów
Podczas dzisiejszej uroczystości w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaprezentowanych zostało 17 z 289 przekazanych obiektów, w tym trzy, które trafią do Archiwum Państwowego w Łodzi:
Zaświadczenie z 8 czerwca 1942 r. dla czterech członków z rodziny Wien – Rywka, Jocheta, Bruchta i Ch. Moses – dotyczące transportów oznaczonych „XXV…” i „XLII…”. Potwierdza ich zwolnienie z „wysiedlenia”, czyli deportacji. Na dokumencie znajduje się pieczęć komisji wysiedleńczej i podpis wykonany czerwonym ołówkiem. W katalogu dokument określony został jako ratujący życie.
Karta pocztowa ze znakiem opłaty 12 groszy, nadana 10 lipca 1941 r. przez Sandomierz, z dwuwierszowym stemplem poczty wiejskiej w Koprzywnicy. Pismo jest skierowane do Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi. A. Horowicz pyta o żonę, od której od dawna nie dostał korespondencji. Wyraża nadzieje, że Gmina spełni jego prośbę, za co w liście dziękuje. Urzędnik informuje go, że żona „mieszka na miejscu, jest zdrowa i przebywa z dziećmi”. Na stronie adresowej znajduje się czerwony stempel „V”, którego według katalogu nie wolno było stosować na korespondencji Żydów. Getto w Koprzywnicy zostało utworzone 11 grudnia 1941 r.
Zespół obejmuje pismo do wydziału aprowizacji i gospodarki z 12 lipca 1940 r. wraz z oryginalnymi, niewprowadzonymi do obiegu projektami bonów 10- i 20-fenigowych, wykonanymi ołówkiem i kredkami na cienkim papierze. Ponadto, w zespole znajduje się szczegółowy projekt obu stron monety 10-fenigowej z podpisem grawera, trzy kartonowe plansze drukarni i wytwórni stempli z fotografiami lub kopiami obu stron bonów 1-i 5-markowych, strony przedniej bonu 20-markowego i odwrotnej 50-markowego, a także projekt prostokątnego medalu ku czci Chaima Rumkowskiego, przełożonego Starszeństwa Żydów w okupowanej Łodzi. Plansze zostały opatrzone pieczęciami administracji żydowskiej oraz drukarni i wytwórni stempli getta.
Do zespołu dołączone jest też pismo łódzkiego oddziału Banku Rzeszy z 18 kwietnia 1941 r. o wysłaniu kompletu pieniądza do muzeum banku w Berlinie, polecona koperta bankowa oraz opracowanie dotyczące emisji pieniądza getta.
