Aktualności

Konserwacja 14 rękopisów z XV wieku w Kłodzku

Dzięki konkursowi Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych 2025” w Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Kłodzku przeprowadzono już 8 etap prac w ramach projektu „Od-Nova”. Konserwacji i restauracji poddano kolejnych czternaście dokumentów pergaminowych i papierowych liczących nawet ponad 500 lat  

Projekt jest częścią prowadzonych sukcesywnie od kilku lat prac nad zabezpieczeniem, ochroną konserwatorską oraz naukowym opracowaniem zbioru Wielkiego Dekanatu Kłodzkiego. Do etapu „Od-Nova 8” wytypowano zespół czternastu dokumentów na podłożach pergaminowych i papierowych wymagających pilnej interwencji konserwatorskiej.

11 Sierpnia 2026
Stary pergaminowy dokument z dużym ozdobnym łacińskim nagłówkiem na górze, kilkoma liniami mniejszych łacińskich wersów poniżej, niewielkimi plamkami i poziomym zagięciem na środku oraz dwoma skręconymi żółno‑czarnymi sznurkami z węzłem wiszącymi na dolnej części.

Dzięki konkursowi Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych 2025” w Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Kłodzku przeprowadzono już 8 etap prac w ramach projektu „Od-Nova”. Konserwacji i restauracji poddano kolejnych czternaście dokumentów pergaminowych i papierowych liczących nawet ponad 500 lat  

Projekt jest częścią prowadzonych sukcesywnie od kilku lat prac nad zabezpieczeniem, ochroną konserwatorską oraz naukowym opracowaniem zbioru Wielkiego Dekanatu Kłodzkiego. Do etapu „Od-Nova 8” wytypowano zespół czternastu dokumentów na podłożach pergaminowych i papierowych wymagających pilnej interwencji konserwatorskiej.

Konserwacja 14 rękopisów z XV wieku w Kłodzku

Stan zachowania

Przed realizacją projektu wszystkie dokumenty pergaminowe leżały złożone w kopertach z szarego papieru. Ich pieczęci nic nie chroniło przed uszkodzeniami mechanicznymi. Pergaminy ułożono jeden nad drugim w szufladach drewnianej, barokowej szafy. Bez odpowiedniego zabezpieczenia przechowane były także dokumenty papierowe.

Stało się to przyczyną różnego typu zniszczeń mechanicznych. Na materiałach widoczne były także liczne zabrudzenia i zaplamienia. 

Konserwacja

Prace konserwatorskie realizował doświadczony zespół złożony z konserwatorów papieru i pergaminu oraz tkaniny, którzy współpracują od lat z archiwum, wykonując jednocześnie zadania naukowe, związane z opracowaniem dokumentacyjnym zasobu. Program działania oparto na wcześniej przeprowadzanych pracach konserwatorskich na innych obiektach z tego samego zbioru.

Dokumenty zostały delikatnie oczyszczone powierzchniowo i rozprostowane. Konserwatorzy podkleili miejsca osłabione i uzupełnili ubytki. Podobnie jak w przypadku wcześniejszych etapów projektu, zaprojektowano zintegrowany system opakowań ochronnych – każde dostosowane do wymiarów konkretnego obiektu i indywidualnego kształtu pieczęci.

Opakowania zostały wykonane z materiałów bezkwasowych z wypełnieniami na wymiar obiektów. Umożliwiają one zarówno przechowywanie, jak i ekspozycję dokumentów.

Pracom towarzyszyło wykonanie odpowiedniej dokumentacji oraz badań specjalistycznych.

Efekty prac

Prace konserwatorskie oraz związane z nimi prace dokumentacyjne mają istotne znaczenie dla naukowców oraz społeczności regionu. Zasób jest przedmiotem znacznego zainteresowania zarówno w Polsce, jak i za granicą.

W ramach prac parafia prowadzi szeroką współpracę regionalną, krajową i międzynarodową, m.in. z Uniwersytetem Wrocławskim, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, UJ w Krakowie, ASP w Warszawie, ASP w Krakowie, Polskim Instytutem Studiów nad Sztuką Świata, Instytutem Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, HfBK w Dreźnie i Akademią Nauk Republiki Czeskiej.

Wszystkie rezultaty prac badawczych i konserwatorskich oraz dokumenty po konserwacji są dostępne w archiwum Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Kłodzku.

Interesującym efektem prac, prowadzonych w związku z konserwacją archiwum, jest dokumentacja różnego rodzaju wytworów papierniczych, począwszy od XIV wieku po wiek XVII, także z papierni regionalnych. Zasób Parafii jest niezwykle ciekawym zbiorem, ważnym także dla historii papiernictwa.

„Wspieranie działań archiwalnych” to konkurs dotacyjny, dzięki któremu wspieramy ratowanie archiwaliów w różnych zakątkach kraju. Organizujemy go od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W konkursie wyłaniamy najlepsze projekty, dotyczące opracowywania i zabezpieczania materiałów archiwalnych tworzących zasób archiwów m.in. organizacji pozarządowych, fundacji, stowarzyszeń oraz instytucji kościelnych i religijnych.

W ramach kolejnych edycji konkursów, przeprowadzonych w latach 2016-2025, dofinansowaliśmy już 173 projekty na łączną kwotę blisko 9,4 mln zł.

Prace nad ratowaniem kolejnych archiwaliów trwają! Rozstrzygnęliśmy już konkurs w tegorocznej edycji.

Śledź informacje na naszej www, by nie przegapić dalszych efektów prac.