Wystawa „Prymas ludzkich sumień – kardynał Stefan Wyszyński” w Opolu

Archiwum Państwowe w Opolu z okazji Roku Kardynała Stefana Wyszyńskiego zaprasza na wystawę prezentującą pobyt prymasa na Opolszczyźnie. Ekspozycję można oglądać przed budynkiem Archiwum do 12 września 2021 r.

Kardynał Stefan Wyszyński przebywał na Opolszczyźnie latem 13-14 sierpnia 1966 r. Jego wizyta związana była z obchodami tysiąclecia chrztu Polski. 14 sierpnia 1966 r. w Kamieniu Śląskim, wygłosił kazanie, podczas mszy odprawianej przez abp. Karola Wojtyłę.

Piękne archiwalne fotografie prezentowane na wystawie pochodzą z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Plansze wystawy przed budynkiem archiwum.
fot. AP Opole

Wystawa: „Prymas ludzkich sumień – kardynał Stefan Wyszyński”

Data: 10 sierpnia – 12 września 2021 r.

Miejsce: Archiwum Państwowe w Opolu, ul. Zamkowa 2

Konserwacja 20 woluminów ze zbiorów Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

W Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie przeprowadzono konserwację 20 z 29 woluminów ze zbioru Act Administratoraliów, należących do najstarszej części zasobu Archiwum. Projekt realizowany był w ramach konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych”

Acta Administratoralia to akta czynności administratorów diecezji, prowadzonych w okresie wakatów na stolicy biskupstwa krakowskiego. Są one integralną częścią działu staropolskiego stanowiącego najstarszą część zasobu Archiwum. Zbiór Act Administratoraliów został wyodrębniony ze względu na obowiązujące na przestrzeni dziejów prawo, które stanowiło, że wraz ze śmiercią czy translacją biskupa kończyło się urzędowanie kurii i konsystorza, a władzę w diecezji przejmował wikariusz kapitulny. Zwany był on w Polsce właśnie administratorem. Zawarte w tych archiwaliach informacje, uzupełniają obraz dziejów diecezji krakowskiej.

Kilka ujęć księgi ze zniszczonymi oprawami i dziurkami wyżartymi przez robactwo.
Acta Administratoraliów vol. 14 z okresu 28 marca – 21 grudnia 1642 roku, przed konserwacją, fot. ze zbiorów Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Poddane konserwacji woluminy to atramentowe rękopisy w formie kodeksów. Spisano je na papierze ręcznie czerpanym. Księgi te były przez wieki intensywnie używane. Uszkodzenia mechaniczne, liczne zabrudzenia, degradacja skóry, ubytki oprawy, uszkodzona konstrukcja – to powtarzające się zniszczenia, świadczące o tym, że należały do najczęściej przeglądanej cześć zbiorów Archiwum.

Przeprowadzone prace konserwatorskie miały na celu oczyszczenie wszystkich elementów woluminów, wzmocnienie ich konstrukcji, a także uzupełnienie i połączenie poszczególnych materiałów. Prace wykonała Pracownia EM z Krakowa, zgodnie z opracowanym wcześniej programem konserwatorskim.

Kilka ujęć księgi z oddzielonymi drewnianymi elementami oprawy, z widocznymi dziurkami wyżartymi przez robactwo.
Acta Administratoraliów vol. 14 z okresu 28 marca – 21 grudnia 1642 roku, w trakcie konserwacji, fot. ze zbiorów Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Jedna z ksiąg była w przeszłości obiektem szczególnie intensywnej działalności owadów. Znaczny ubytek XVII-wiecznej, drewnianej okładziny to właśnie efekt żerowania tych organizmów, które utworzyły w drewnie gęste korytarze. Podczas prac konserwatorskich konieczny był demontaż tej części zabytkowej oprawy. Odjęta okładzina została wzmocniona, a zniszczony fragment drewna wymieniony. Wzmocnioną deskę zamontowano i obciągnięto zakonserwowaną skórą oryginalnego, zabytkowego obleczenia.

Konserwacja najstarszych Act Administratoraliów z Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie zapewni ich trwałe zabezpieczenie, ochronę i zachowanie dla przyszłych pokoleń. Docelowo zostaną one poddane także digitalizacji i udostępnione w formie cyfrowej.

Kilka ujęć księgi ze naprawionymi oprawami.
Acta Administratoraliów vol. 14 z okresu 28 marca – 21 grudnia 1642 roku, po konserwacji, fot. ze zbiorów Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Rękopisy są udostępniane bezpłatnie w ogólnodostępnej czytelni Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie przy ul. Franciszkańskiej 3, a także podczas lekcji biblioteczno-archiwalnych, wystaw czasowych, prezentacji, przedsięwzięć popularyzatorskich.

W przyszłości planowana jest konserwacja pozostałych 9 woluminów ze zbioru Act Administratoraliów oraz kolejnych ksiąg działu staropolskiego.

Konkurs dotacyjny pn. „Wspieranie działań archiwalnych” organizowany jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2020 dofinansowano 103 projekty. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie ponad 4,8 mln zł.


 

Wystawa „Pamięć Polski…” w Gdańsku

Wystawa bezcennych obiektów uhonorowanych w tym roku wpisem na Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata prezentowana będzie w sierpniu i wrześniu w Gdańsku

Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata wzbogaciła się w 2021 roku po raz czwarty o kolejne unikatowe obiekty, dokumentujące ważne wydarzenia i działalność wybitnych osobistości w dziejach Polski. Te przechowywane na co dzień w polskich archiwach, bibliotekach i muzeach bezcenne skarby narodowego dziedzictwa mają fundamentalne znaczenie dla historii, kultury i tożsamości naszego kraju.

Obiekty przybliża wyjątkowa wystawa „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja”. Ekspozycja została zaprezentowana po raz pierwszy 9 czerwca br. w Warszawie. Teraz podróżuje po całej Polsce – do miast, w których przechowywane są nagrodzone perły dziedzictwa.

Drugi przystanek – Gdańsk. Wystawę gościć będzie Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska, w której zbiorach znajduje się jeden z uhonorowanych w tym roku bezcennych obiektów – Dzieła Jana Heweliusza z lat 1647-1690.

Ekspozycję można oglądać przed budynkiem Biblioteki przy ul. Wałowej 15 w Gdańsku do 15 września 2021 roku. Zapraszamy!

Banner Pamięć Polski

Wystawa: „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja” w Gdańsku

Data: 3 sierpnia – 15 września 2021 r.

Miejsce: Gdańsk, ul. Wałowa 15 (przed budynkiem Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Gdańskiej)

Kolejne przystanki już wkrótce!

———

4. edycja Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudy.

———

Zobacz wszystkie uhonorowane obiekty na stronie Pamięć Polski.

———

Program Pamięć Świata powstał z inicjatywy UNESCO w 1992 r. Jego celem jest utrwalanie znaczenia wielowiekowego dziedzictwa dokumentacyjnego ludzkości. Program zwraca uwagę społeczeństwa na konieczność ochrony dokumentów o szczególnym znaczeniu historycznym, które stanowią świadectwo naszej kultury i cywilizacji. W związku z jego realizacją, podejmowane są również działania na rzecz upowszechnianie wiedzy i szerokiego udostępniania dziedzictwa dokumentacyjnego. W ramach Programu tworzone są 3 listy dziejowych pomników piśmiennictwa: światowa oraz regionalne i krajowe.

W wyniku prac Polskiego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata w 2014 r. powstała Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata. W tym roku Komitet, w skład którego wchodzą przedstawiciele największych polskich bibliotek, archiwów oraz środowisk naukowych, a któremu przewodniczy Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk, umieścił wyjątkowe obiekty na Liście już po raz czwarty.

120. rocznica urodzin prymasa Stefana Wyszyńskiego

120 lat temu, 3 sierpnia 1901 r., w miejscowości Zuzela nad Bugiem urodził się Stefan Wyszyński – kardynał, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, mąż stanu, przywódca duchowy zwany Prymasem Tysiąclecia. Uchwałą Sejmu i Senatu RP został patronem 2021 roku. Zachęcamy do zapoznania się z wystawami przygotowanymi z tej okazji przez Archiwa Państwowe w Kaliszu i Zamościu

„Kardynał Stefan Wyszyński w archiwaliach”

Wystawa wirtualna przygotowana przez Archiwum Państwowe w Kaliszu prezentuje fotografie z uroczystości kościelnych, w których uczestniczył prymas Wyszyński. Należą do nich m.in. zjazd księży byłych więźniów Dachau oraz konsekracja kościoła pw. Opatrzności Bożej w Kaliszu. Na ekspozycji zapoznać można się także z wydawnictwami poświęconymi prymasowi. Materiały pochodzą z lat 1966-2001.

Zobacz wystawę na stronie Archiwum Państwowego w Kaliszu.

Kard. Stefan Wyszyński wśród tłumu na ulicy
Obchody 25-lecia oswobodzenia obozu koncentracyjnego w Dachau zorganizowane w dniach 28-29 IV 1970 r. w Kaliszu, Spuścizna Stanisława Perlińskiego z Kalisza, sygn. 4.

„Ksiądz Stefan Wyszyński na Zamojszczyźnie i Gminie Kraśniczyn”

Archiwum Państwowe w Zamościu zaprasza na wystawę plenerową dotyczącą pobytu księdza Stefana Wyszyńskiego na Zamojszczyźnie i w gminie Kraśniczyn w czasie wojny i po niej. Na 13 planszach prezentowane są fotografie i dokumenty, wśród których znalazły się materiały przekazane ostatnio do Archiwum przez Pana Józefa Wojtasiuka.

Wystawę można oglądać w dniach 3 – 20 sierpnia br. w plenerze przed siedzibą Archiwum Państwowego w Zamościu (ul. Hrubieszowska 69A) a także już wkrótce na stronie internetowej Archiwum.

Plansze wystawy ustawione w rzędzie przed budynkiem Archwum.
Wystawa „Ksiądz Stefan Wyszyński na Zamojszczyźnie i Gminie Kraśniczyn”, fot. Archiwum Państwowe w Zamościu.


 

Opracowanie zasobu Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie

W ramach konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych” przeprowadzono pierwszy etap opracowania zasobu Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie

Dokument ze szkicem klasztoru i ogrodu.
Abrys nowej fundacji na Wesołej (pocz. XVIII w.), fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

Projekt polegał na wstępnej inwentaryzacji oraz zabezpieczeniu zasobu Archiwum Klasztoru Karmelitanek Bosych w Krakowie na Wesołej. Na początku przestudiowano zgromadzoną dokumentację oraz dzieje jej twórców. Następnie określona została proweniencja (pochodzenie) akt, co umożliwiło przyporządkowanie ich do właściwego zespołu.

Wysokie regały, na środku w alejce między nimi stoi drabina.
Regał w bibliotece klasztoru przed pracami archiwizacyjnymi (część służąca do przechowywania rękopisów archiwalnych), fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

Dokumenty leżą na stoliku.
Porządkowanie materiałów archiwalnych, fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

W dalszej części prac posegregowano i usystematyzowano akta wytworzone przez klasztor św. Marcina w Krakowie. To pierwsza i najstarsza fundacja karmelitanek bosych w Polsce, istniejąca w latach 1612-1787. Uformowane jednostki archiwalne przypisane do tego zespołu, zostały uporządkowane i zabezpieczone w opakowaniach ochronnych.

Otwarta książka, Na karcie po lewej odręczny tekst, po prawej szkic świętego.
Karta tytułowa Kroniki klasztoru św. Marcina sióstr karmelitanek bosych w Krakowie, fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

W ramach projektu przygotowany został również inwentarz roboczy zasobu archiwum klasztoru przy ul. Kopernika 44 oraz inwentarz zespołu akt klasztoru św. Marcina przy ul. Grodzkiej. Dane wprowadzono również do Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej ZoSIA i wkrótce dostępne będą w serwisie Szukaj w Archiwach.

Dokument bulli.
Bulla papieska (1722), fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

W realizacji zadania uczestniczyły dwie karmelitanki bose z krakowskiego klasztoru. W zamieszczeniu danych w ZoSIA wspomagała klasztor grupa studentów V roku archiwistyki oraz zarządzania dokumentacją Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.

Stos dokumentów na stoliku.
Porządkowanie materiałów luźnych, fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

W ramach projektu oraz z wykorzystaniem środków własnych, Archiwum przeprowadziło również digitalizację najstarszego rękopisu z zespołu akt klasztoru św. Marcina oraz konserwację rysunku klasztoru i kościoła św. Marcina przy ul. Grodzkiej (poł. XVII w.). Podczas trwania prac odnaleziono także skrzynię pochodzącą z XVII/XVIII w. Zgodnie z konstytucjami zakonnymi służyła ona do przechowywania dokumentów.

Dzięki realizacji projektu uporządkowane, zinwentaryzowane i zabezpieczone materiały będą lepiej dostępne dla badaczy i studentów. Dla wspólnoty zakonnej prace stały się również doskonałą okazją do poszerzenia wiedzy o własnej przeszłości oraz przyczyniły się do wzrostu poczucia wartości materiałów znajdujących się w jej archiwum.

Szare pudła ochronne na regałach w archiwum.
Archiwum po opracowaniu i inwentaryzacji. Akta w opakowaniach ochronnych, fot. Archiwum Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie.

W przyszłości karmelitanki bose z Krakowa planują przygotowanie inwentarzy dla pozostałych wyodrębnionych 9 zespołów akt oraz konserwację kodeksu z 1534 r., zawierającego „Rozważania dominikańskie”.

Konkurs dotacyjny pn. „Wspieranie działań archiwalnych” organizowany jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2020 dofinansowano 103 projekty. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie ponad 4,8 mln zł.

Wystawa „Śladami płockich zakładów pracy w PRL-u…”

„Śladami płockich zakładów pracy w PRL-u w fotografii z zasobu Archiwum Państwowego w Płocku” to wirtualna wystawa nawiązująca do ważnej tożsamości miasta. Płock jest bowiem nie tylko miejscem wspaniałej architektury i tradycji historycznych, ale także istotnym ośrodkiem przemysłu naftowego

Plakat wystawy z jej tytułem oraz czterema czarno-białymi zdjęciami przedstawiającymi maszyny oraz linie produkcyjne.

Płock w okresie PRL-u, dzięki budowie Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych (dzisiaj ORLEN-u) stał się ośrodkiem przemysłowym. Zmieniła się wówczas tożsamość miasta oraz jego struktura społeczna i demograficzna. Wpływ na krajobraz kulturowy Płocka miały również takie zakłady jak: Fabryka Maszyn Żniwnych – największy producent kombajnów w Polsce, Płocka Stocznia Rzeczna – największy producent jednostek śródlądowych, Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego „Petrobudowa” (o tym zakładzie mówią słowa piosenki Stanisława Staszewskiego – „Inżynierowie z Petrobudowy”) czy Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego COTEX – znany producent odzieży (dla którego projektowała m.in. wybitna polska projektantka Grażyna Hasse).

Wystawa prezentuje fotografie z wybranych płockich zakładów pracy zachowane w zasobie Archiwum Państwowego w Płocku. Pochodzą one z zespołów Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Płocku, Zbiór fotografii Tomasza Jacka Gałązki z Płocka i Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego „Petrobudowa”.

Zobacz wirtualną wystawę na stronie Archiwum Państwowego w Płocku.

 

Żegnamy Krystynę Drożdż, kierownika Oddziału w Kamieńcu Ząbkowickim

Z wielkim żalem informujemy, że w dniu 23 lipca 2021 r. odeszła na wieczną służbę Pani Krystyna Drożdż – kierownik Oddziału Archiwum Państwowego we Wrocławiu – w Kamieńcu Ząbkowickim. Pracę w archiwum na stanowisku młodszego archiwisty podjęła 11 lutego 1991 r., a z dniem 30 sierpnia 1991 r. na pełnym etacie na stanowisku archiwisty. Od […]

Konserwacja siedmiu XVII- i XVIII-wiecznych ksiąg metrykalnych z Rybnika

W Archiwum Archidiecezjalnym w Katowicach przeprowadzono konserwację siedmiu ksiąg metrykalnych z parafii Matki Boskiej Bolesnej z Rybnika, pochodzących z lat 1638-1714. Projekt prowadzony był w ramach konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych”

Pięć ksiąg ze zniszczonymi oprawami

Sześć ksiąg z odnowionymi oprawami
Obiekty przed i po konserwacji, fot. Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach.

Prace miały na celu przywrócenie walorów użytkowych i estetycznych ksiąg, które były poważnie zniszczone. Znajdowały się na nich m.in. ślady pleśni oraz żerowania owadów.

– Wytypowanie ksiąg metrykalnych z Rybnika do konserwacji nie było przypadkowe. Zachowały się one dla najstarszej rybnickiej parafii niemal kompletne od 1638 roku po dzień dzisiejszy, i to zarówno chrztów, ślubów, jak i pogrzebów –  mówi dr Wojciech Schäffer, dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach. – Z terenu obecnej archidiecezji katowickiej najstarszy zapis pogrzebu pochodzi właśnie z parafii Matki Boskiej Bolesnej z Rybnika. Świadczy on o szybkim wprowadzeniu w tym mieście nakazu Kościoła powszechnego, dotyczącego prowadzenia rejestracji pogrzebanych. Jest to bardzo ważna kwestia i cieszę się, że księgi zostały profesjonalnie zabezpieczone na następne stulecia.

Cztery karty księgi leża na stole na podkładzie, konserwator uzupełnia w nich ubytki.
Uzupełnianie ubytków papieru, fot. Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach.

Prace prowadziły dyplomowane konserwatorki papieru i skóry Danuta Skrzypczyk i Katarzyna Kwaśniewicz. Na początku konserwatorki zdezynfekowały obiekty, sfotografowały je i opisały. Następnie zdemontowały oprawy, zbadały pH papieru i oczyściły mechanicznie karty. W kolejnych krokach przeprowadziły stabilizację fizyko-chemiczną papieru w kąpielach wodnych, uzupełnienie ubytków, reparację przedarć i szycie ksiąg zgodnie z pierwowzorem. Renowacji poddano także skórzane oprawy. Na koniec wszystkie księgi zabezpieczone zostały w pudłach ochronnych.

Grzbiet księgi szyty nicią w zbliżeniu.
Szycie księgi, fot. Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach.

Dzięki wykonanym pracom możliwe jest udostępnienie ksiąg w oryginałach fachowcom. Zdigitalizowane księgi są natomiast dostępne bezpłatnie dla zainteresowanych w pracowni naukowej Archiwum. Skany mogą stanowić źródła do prac naukowych (np. opracowań dotyczących miejscowości, rozwoju gospodarczego oraz badania nazwisk), a także tworzenia drzew genealogicznych.

Księga z widocznymi zniszczeniami oprawy i papieru.
Księga oprawiona w skórę tłoczoną – stan przed konserwacją. Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach, Księgi Metrykalne, sygn. 50 / 8, Rybnik (Matki Bożej Bolesnej), Śluby 1682-1714, fot. Roman Koszowski.

Księga z oprawą po renowacji.
Księga oprawiona w skórę tłoczoną, ubytki uzupełnione skórą współczesną, garbowaną roślinnie – stan po konserwacji. Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach, Księgi Metrykalne, sygn. 50 / 8, Rybnik (Matki Bożej Bolesnej), Śluby 1682-1714, fot. Roman Koszowski.

– Ciekawostką jest, że konserwacja jednej z XVII-wiecznych ksiąg metrykalnych z Rybnika ujawniła po oczyszczeniu półskórka, zabezpieczającego grzbiet, że do jego wykonania użyto paska pergaminu z literami alfabetu hebrajskiego. Sławomir Pastuszka, historyk-judaista z Pszczyny, ustalił, że jest to fragment modlitwy na święto Sukot – mówi dr Wojciech Schäffer.

W planach jest poddanie konserwacji kolejnych ksiąg z zasobu Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach. Do konkursu WDA 2021 wytypowano sześć obiektów z XVII i XVIII wieku z trzech górnośląskich parafii: w Lędzinach, Suszcu i Tychach.

Konkurs dotacyjny pn. „Wspieranie działań archiwalnych” organizowany jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2020 dofinansowano 103 projekty. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie ponad 4,8 mln zł.

Otwarcie czytelni w nowym budynku Archiwum Narodowego w Krakowie

Od dzisiaj można odwiedzać czytelnię w nowym budynku Archiwum Narodowego w Krakowie przy ul. Rakowickiej 22 E. Czynna będzie od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-15:00

Z tej okazji zapraszamy na filmową podróż po kolejnych etapach powstawania najnowocześniejszego budynku archiwalnego w Polsce – „Nowa siedziba Archiwum Narodowego w Krakowie. Bezpieczny dom dla archiwaliów”.

{youtube}ROb61dqcnls{/youtube}

Przed dokonaniem rezerwacji miejsca w czytelni należy zamówić materiały archiwalne za pośrednictwem formularza  e-rewers. Po otrzymaniu informacji, że są one już przygotowane do korzystania, można zarezerwować miejsce za pośrednictwem aplikacji. W ramach rezerwacji 1 osoba może zamówić 2 wizyty w ciągu jednego tygodnia. Szczegółowe informacje o zasadach udostępniania dostępne są na stronie Archiwum Narodowego w Krakowie w zakładce Zasób i udostępnianie – Zasady korzystania.

Przeszklona część budynku Archiwum Narodowego w Krakowie.
Budynek Archiwum Narodowego w Krakowie, fot. Małgorzata Multarzyńska-Janikowska.

Gmach nowego budynku Archiwum Narodowego w Krakowie składa się z 2 segmentów: magazynowego i biurowego, a jego powierzchnia użytkowa liczy ok. 14 000 m². Magazyny archiwalne na 8 kondygnacjach mogą pomieścić ok. 70 000 metrów bieżących akt. Segment biurowy liczy 6 kondygnacji, z biurami, nowoczesnymi pracowniami konserwacji i digitalizacji, introligatornią, wielomodułową czytelnią na materiały archiwalne oraz salą audiowizualną na 180 osób, a także trzema serwerowniami, w tym serwerownią ogólnokrajowego Zapasowego Repozytorium Cyfrowego Archiwów Państwowych.

W nowym budynku archiwum bezpieczne miejsce znajdą rozproszone dotąd materiały archiwalne z 5 obecnych oddziałów krakowskich Archiwum oraz ekspozytury w Spytkowicach k. Zatora. Po przeprowadzeniu większości obecnego zasobu Archiwum (ok. 20 000 mb akt), reszta powierzchni magazynowej stanowić będzie rezerwę na dopływy przez najbliższe kilkadziesiąt lat.

Nowa edycja konkursu „Moje archiwum”

Jedynka Polskiego Radia i Polska Fundacja Narodowa przy wsparciu Archiwów Państwowych ponownie zapraszają słuchaczy do udziału w konkursie na najcenniejsze pamiątki. Tym razem tematem przewodnim akcji jest trudne doświadczenie komunizmu w Polsce. Konkurs potrwa do końca wakacji

Grafika z napisem u góry „Moje Archiwum 2021”, u dołu po lewej pliki starych fotografii a po prawej aparat fotograficzny.
Polskie Radio / materiały promocyjne.

Komunizm był jednym z najczarniejszych okresów w historii kraju, podczas którego ponownie próbowano zniszczyć polską tożsamość narodową. Złe warunki życia, ograniczony dostęp do żywności oraz wysoki poziom propagandy – te czynniki wielokrotnie doprowadzały do masowych strajków. Ich uczestnicy byli pacyfikowani, tracili zdrowie, a nawet życie. Ci, którzy próbowali walczyć z systemem, byli represjonowani, przetrzymywani w więzieniach, torturowani, skazywani na śmierć.

Program 1 PR, oddając cześć ofiarom tamtego okresu, zachęca do zagłębienia się w swoje domowe archiwa, albumy oraz pamiątki po rodzicach i dziadkach. Może znajdzie się w nich coś, co wiąże się z okresem komunizmu w Polsce? Zdjęcia, na których uwieczniono długie kolejki przed sklepami lub szczególne wydarzenia historyczne? A może listy więzienne i kartki na żywność? W wielu domowych szufladach wciąż czekają na odkrycie unikatowe eksponaty, ważne i cenne nie tylko dla najbliższej rodziny. To świadectwa burzliwego i trudnego okresu zapisanego na kartach polskiej historii.

Z myślą o takich pamiątkach powstała akcja „Moje Archiwum”. W poprzednich latach tematami przewodnimi konkursu były: 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości oraz wojna polsko-bolszewicka 1920 roku.

Jedynka czeka na fotografie przedmiotów, skany zdjęć i dokumentów, które złożą się na wyjątkowe archiwum. Można je przesyłać za pomocą specjalnego formularza dostępnego pod adresem mojearchiwum.polskieradio.pl. Kapituła weźmie pod uwagę oryginalność prezentowanego eksponatu lub eksponatów, wartość poznawczą, wielkość zbioru oraz jego rolę w rodzinie.

Wyróżnione zdjęcia będzie można oglądać na stronie audycji „Lato z Radiem” w zakładce „Moje archiwum”. Zebrane materiały trafią do Muzeum Ofiar Komunizmu w Waszyngtonie.

Właściciele najciekawszych lub najbardziej wartościowych dokumentów zostaną nagrodzeni w wielkim finale, który odbędzie się w audycji „Lato z Radiem” 30 sierpnia br. Główną nagrodą jest laptop, zaś osoby, które zajmą II i III miejsce lub zostaną wyróżnione, otrzymają smartfony.

Szczegóły konkursu i regulamin można znaleźć na stronie mojearchiwum.polskieradio.pl.