Dzisiaj o godzinie 10:30 plac leżący u zbiegu ul. św. Krzyża i ul. Siennej, naprzeciwko siedziby Archiwum Narodowego w Krakowie, uroczyście otrzymał nazwę „Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa”

Dyrektor ANK dr hab. Wojciech Krawczuk wita gości w imieniu organizatorów uroczystości: Urzędu Miasta Krakowa oraz Archiwum Narodowego w Krakowie, fot. Małgorzata Multarzyńska-Janikowska.

Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, działające w latach 1887–1952 w kamienicy przy ul. Siennej 16, było instytucją miejską, która – wraz z Krajowym Archiwum Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie – stworzyła podwaliny obecnie funkcjonującego Archiwum Narodowego w Krakowie.

Uchwałę, na mocy której plac nosić będzie to miano, Rada Miasta Krakowa podjęła jednomyślnie już w maju br., by zachować dla przyszłych pokoleń pamięć działania instytucji.

Dziś na placu stanęła tabliczka z nazwą, której uroczystego odsłonięcia dokonali: zastępca Prezydenta Miasta Krakowa ds. zrównoważonego rozwoju miasta Jerzy Muzyk, wiceprzewodniczący Rady Miasta Krakowa Sławomir Pietrzyk, dyrektor Archiwum Narodowego w Krakowie dr hab. Wojciech Krawczuk oraz jego zastępca dr Kamila Follprecht.

Wystąpienie Jerzego Muzyka – zastępcy Prezydenta Miasta Krakowa, z lewej strony widoczny Sławomir Pietrzyk – wiceprzewodniczący Rady Miasta Krakowa, fot. Małgorzata Multarzyńska-Janikowska.

Jerzy Muzyk, w imieniu Prezydenta Miasta Krakowa prof. Jacka Majchrowskiego, podkreślił znaczenie dla tożsamości mieszkańców bogatego zasobu Archiwum Narodowego w Krakowie (spadkobiercy Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa). Podziękował też pracownikom Archiwum za aktywność, prace badawcze i wartości, które miasto uzyskuje dzięki ich pracy.

– Jest to przede wszystkim dzień archiwistów krakowskich – podkreślił.

Dr Kamila Follprecht – zastępca dyrektora ANK podczas wystąpienia na temat historii Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, fot. Małgorzata Multarzyńska-Janikowska.

Dr Kamila Follprecht przybliżyła dzieje Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa. Wspomniała o początkach funkcjonowania placówki przy ul. Siennej 16. Budynek Archiwum stał się kolebką przyszłego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, oraz założonego przez grupę pasjonatów Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

– Historia istniejącego od 1887 r. archiwum miejskiego zakończyła się w 1952 r, ale jego zasoby, krakowskie archiwalia wraz z budynkiem przy Siennej i tradycję działania na rzecz miasta, przejęli sukcesorzy tej instytucji. Teraz jest to Archiwum Narodowe w Krakowie – podsumowała swoje wystąpienie dr Follprecht.

Uroczystość zakończono złożeniem podpisów upamiętniających wydarzenie w księdze pamiątkowej Archiwum. Bogato zdobiona księga z 1915 r. to dar znanego krakowskiego introligatora Roberta Jahody dla Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa.

Odsłonięcia tabliczki z nazwą placu. Od lewej: dr hab. Wojciech Krawczuk, Jerzy Muzyk, Sławomir Pietrzyk, dr Kamila Follprecht, fot. Małgorzata Multarzyńska-Janikowska.

W ciągu kilkudziesięciu lat istnienia Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa dobrze przysłużyło się polskiej nauce i kulturze. Szczególnie doniosłą rolę odegrało na przełomie XIX i XX wieku, kiedy Kraków zyskał rangę prężnego ośrodka życia kulturalnego i duchowego Polaków. Prowadzący intensywną działalność badawczą pracownicy instytucji, wnieśli istotny wkład w rozwój polskiej nauki oraz edytorstwa źródeł i metodyki archiwalnej.

Dzisiejsze nadanie nazwy placowi leżącemu naprzeciwko kamienicy, w której od 1887 r. przechowywane są krakowskie archiwalia, stanowi tym większe wyróżnienie, że nieczęsto nazwy ulic i placów pochodzą od instytucji archiwalnych.

W ramach ubiegłorocznej edycji konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych” w Związku Sybiraków opracowano 30 tys. kwestionariuszy osób wywiezionych na Sybir

– Zależy nam, by wiedza o tamtych wydarzeniach dziś, kiedy odchodzą kolejne pokolenia Sybiraków, pozostała żywa wśród obecnych – mówi Agnieszka Munik, kierowniczka biura Związku Sybiraków Zarządu Głównego.

Kwestionariusze członków Związku Sybiraków przed opracowaniem, fot. W. Michałowski.

Związek Sybiraków Zarząd Główny gromadzi wszelkie materiały dotyczące losów obywateli polskich, wywiezionych w głąb ZSRR. W swoim zasobie przechowuje ok. 100 tys. kwestionariuszy członków ZS. Zawierają one informacje nie tylko o konkretnym Sybiraku, ale również o jego życiu przed deportacją, aresztowaniu, miejscach pobytu oraz osobach, z którymi wspólnie przebywał na zesłaniu. Dzięki tak szczegółowym danym i załącznikom towarzyszącym kwestionariuszom – zdjęciom, korespondencji, dokumentom osobistym – zainteresowani mogą dotrzeć do wiadomości o deportowanych osobach i ich losach. Część kwestionariuszy zaopatrzona jest we wspomnienia Sybiraków. To materiał unikatowy pokazujący deportacje i życie na zesłaniu z punktu widzenia pojedynczego człowieka, bezpośredniego świadka wydarzeń.

Przegląd opracowywanych materiałów archiwalnych, fot. W. Michałowski.

Zadanie polegało na przeglądzie 30 tysięcy kwestionariuszy, prawidłowym ich opracowaniu, wprowadzeniu opisów do bazy archiwalnej, zabezpieczeniu i udostępnieniu. Był to pierwszy etap prac. W kolejnych latach planowane jest opracowanie całości zbioru i udostępnienie go dla naukowców, studentów i rodzin Sybiraków. Pełne opracowanie kwestionariuszy umożliwi zainteresowanym dostęp do informacji o osobach deportowanych w głąb ZSRR i nieludzkich warunkach, w jakich się tam znalazły. Pozwoli również Związkowi na publikowanie kolejnych wydawnictw dotyczących deportacji, tworzenie kolejnych miejsc pamięci i obchodzenie rocznic w miejscach, z których pochodzili Sybiracy.

Kwestionariusze członków Związku Sybiraków w siedzibie ZS ZG, fot. A. Munik.

Elektroniczny inwentarz opracowanych materiałów jest dostępny na stronie Związku Sybiraków.

Z opracowanych kwestionariuszy można korzystać w siedzibie Związku Sybiraków Zarządu Głównego. Aby umówić się na wizytę, należy zadzwonić pod numer tel.: 22  827 93 71, lub wysyłać maila na: biuro@sybiracyzg.pl.

___

Konkurs dotacyjny pn. „Wspieranie działań archiwalnych” organizowany jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2020 dofinansowano 103 projekty. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie ponad 4,8 mln zł.

Zachęcamy do nadsyłania zgłoszeń i udziału w konferencji „VII wieków Warki”, poświęconej dziejom jednego z najstarszych mazowieckich miast. Wydarzenie patronatem honorowym objął Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk

W 2021 r. Warka świętuje jubileusz 700-lecia. Organizowana z tej okazji konferencja, ma przyczynić się do popularyzacji dziejów miasta i stanowić punkt wyjścia do poznawania przeszłości mazowieckich miejscowości oraz ludzi i procesów z nimi związanych.

Wydarzenie odbędzie się w dniach 19-20 listopada 2021 r.

Konferencję organizuje Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce wraz z Wydziałem Nauk Historycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie przy współpracy Archiwum Głównego Akt Dawnych i Samorządu Warki.

Organizatorzy wydarzenia zapraszają do udziału i zgłaszania referatów przedstawicieli różnych dyscyplin historycznych, ze szczególnym uwzględnieniem: historii, historii sztuki i archeologii. Badania zaprezentowane na konferencji, zostaną wydane drukiem. Termin nadsyłania zgłoszeń referentów mija 31 sierpnia 2021 r.

Zaproszenie do udziału w wydarzeniu, wraz ze stosownymi załącznikami, dostępne jest na stronie Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce.

We współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych rozpoczynamy wydawanie nowej serii „Polska służba zagraniczna 1918-1945. Materiały źródłowe”. Seria dostarczy obszernej wiedzy na temat archiwalnych źródeł, związanych z polską służbą zagraniczną w czasie wojen światowych i w okresie międzywojennym

Wydawnictwa zapewnią naukowcom materiał pomocniczy do badań, a praktykom pozwolą na potwierdzenie i konfrontowanie trudno dostępnych ustaleń faktograficznych na podstawie różnych źródeł. Pierwsze tomy nowej serii zawierają trzy kierunki analizy i gromadzenia danych archiwalnych:

• struktury organizacyjne polskich placówek,
• biogramy pracowników polskiej służby zagranicznej,
• kadrę kierowniczą MSZ okresu II Rzeczypospolitej.

Wszystkie publikacje z serii są dostępne w formie papierowej i elektronicznej.

fot. Dominika Pruszczyńska

Tom poświęcony urzędom konsularnym

„Urzędy konsularne Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1945. Informator archiwalny”, oprac. Paweł Ceranka, Krzysztof Szczepanik, Warszawa 2020, [druk 2021], ss. 458.

ISBN (PAPIER):  978-83-65681-93-5, ISBN (EPUB): 978-83-66739-03-1, ISBN (PDF): 978-83-66739-04-8, ISBN (MOBI): 978-83-66739-05-5

Publikacja przedstawia informacje dotyczące 337 polskich placówek konsularnych z okresu 1918-1945. Dla każdej z nich podano rangę, kompetencję terytorialną, nazwisko kierownika placówki, zachowany zasób dokumentowy oraz materiały archiwalne, w tym także te dostępne on-line. Informator został opracowany przez wieloletnich i aktualnych pracowników pionu historyczno-badawczego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Cena wersji papierowej: 78,00 zł

Książka jest dostępna także do pobrania w wersjach:

• PDF (11 MB)
• EPUB (9,92 MB)
• MOBI (8,77 MB)

Tom z biogramami pracowników służby zagranicznej

„Urzędnicy Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1945. Przewodnik biograficzny”, tom 1, oprac. Krzysztof Smolana, Warszawa 2020, ss. 412 [druk maj 2021].

ISBN (PAPIER): 978-83-65681-96-6, ISBN (EPUB): 978-83-66739-23-9, ISBN (PDF): 978-83-66739-24-6, ISBN (MOBI): 978-83-66739-25-3

Jest to premiera i zapowiedz wielu tomów, które zawierać będą biogramy pracowników centrali i placówek MSZ. Na tom pierwszy składa się 236 biogramów polskich dyplomatów i konsulów, które zostały uzupełnione i poprawione, a które ukazały się swego czasu w postaci 5 odrębnych tomów wydanych przez MSZ w j. polskim i angielskim. Wcześniej nie były one powszechnie dostępne, ponieważ nie zostały przeznaczone do obrotu komercyjnego.

Na biogram składają się informacje dotyczące pochodzenia, wykształcenia, posiadanych odznaczeń, publikacji i przede wszystkim etapy kariery zawodowej z podkreśleniem funkcji pełnionych w służbie zagranicznej. Autorem przygotowanych biogramów jest emerytowany, wieloletni ceniony pracownik Archiwum Akt Nowych. Kolejne tomy ukazywać się będą w systemie „holenderskim” tzn. będą zawierać opracowane w danym czasie biogramy od litery A do Z.

Cena wersji papierowej: 70,00 zł

Książka jest dostępna także do pobrania w wersjach:

• PDF (4,35 MB)
• EPUB (9,92 MB)
• MOBI (2,76 MB)

Sprzedaż publikacji prowadzi Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych. Sprawdź, jak kupić. 

Archiwum Państwowe w Koszalinie zaprasza w letnie, wakacyjne dni na wystawę „Mielno na starych pocztówkach”

Wystawa jest pierwszym efektem porozumienia o współpracy z Gminą Mielno, podpisanego w roku jubileuszu 60-lecia działalności Archiwum.

Otwarcie wystawy. Od prawej: Burmistrz Mielna Olga Roszak-Pezała, dyrektor Archiwum Państwowego w Koszalinie Katarzyna Królczyk; dyrektor Centrum Kultury w Mielnie Anna Ledochowicz, fot. Archiwum Państwowe w Koszalinie.

Ekspozycja prezentuje materiały historyczne m.in. z zasobu Archiwum Państwowego w Koszalinie. Na wystawie ukazano ogromną ilość materiałów ikonograficznych, w tym ponad 100 unikatowych fotografii oraz pocztówek, które powstały lub funkcjonowały w obiegu pocztowym od drugiej połowy XIX do pierwszej połowy XX wieku.

Wystawa „Mielno na starych pocztówkach”, fot. Archiwum Państwowe w Koszalinie.

Na ekspozycji można zapoznać się z historią i widokówkami nie tylko Mielna, ale także innych miejscowości nadmorskich z terenu dzisiejszej Gminy Mielno – na przykład Chłop, Sarbinowa, Unieścia, Łaz, Jamna, Gąsek. Dodatkowymi wątkami wystawy są materiały prezentujące najbardziej znane obiekty hotelarskie Mielna, sceny z życia rybaków, modę plażową czy miasto podczas tak zwanej „zimy stulecia”.

Tekst wystawy stworzył wieloletni przyjaciel Archiwum, miłośnik historii Krzysztof Urbanowicz.

Wystawa „Mielno na starych pocztówkach”, fot. Archiwum Państwowe w Koszalinie.

Wystawa „Mielno na starych pocztówkach”

DATA: od 7 lipca 2021 r.

MIEJSCE: Mielno, deptak przy ul. Kościuszki (w centrum miasta)

Dzisiaj w Zamku Królewskim w Warszawie, podczas jubileuszu wydawnictwa Editions – Spotkania, odbyło się  uroczyste przekazanie spuścizny wydawnictwa do zasobu Archiwum Akt Nowych. W wydarzeniu wziął udział Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk

Honorowymi gośćmi wydarzenia byli konspiracyjni działacze, kurierzy i współpracownicy Editions z lat 80. Materiały archiwalne Editions – Spotkania do Archiwów Państwowych przekazał Piotr Jegliński – założyciel wydawnictwa, publicysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL.  Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk wręczył darczyńcy list z podziękowaniami.

Jubileusz wydawnictwa Editions – Spotkania. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk,  fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

– Proszę przyjąć podziękowania i wyrazy uznania za wyjątkowy gest skierowany do Archiwów Państwowych, w postaci przekazania do ich zasobu obszernej i bezcennej bazy źródłowej na temat działalności antykomunistycznej polskich środowisk emigracyjnych we Francji, Belgii i Niemczech. Jest to dobitny wyraz zaufania i docenienia roli Archiwów Państwowych w społeczeństwie – napisał w liście dyrektor Paweł Pietrzyk. –  Przekazana dzisiaj do Archiwum Akt Nowych w Warszawie dokumentacja dotycząca całokształtu działalności wydawnictwa Editions – Spotkania, będąca kolejnym świadectwem opozycyjnej historii Polski, stanowić będzie bazę wiedzy o nieoczywistej przeszłości naszej Ojczyzny i rodaków. Materiały te wzbogacą narodowy zasób archiwalny, gromadzony w Archiwach Państwowych i będą niecenionym źródłem wiedzy dla badaczy, ale też przykładem wyjątkowego patriotyzmu w trudnych czasach oraz inspiracją do działań dla kolejnych generacji Polaków.

Jubileusz wydawnictwa Editions – Spotkania. Od lewej: Piotr Jegliński, dyrektor DPD NDAP Joanna Chojecka, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk, dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak,  fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

Podczas wydarzenia dyrektor Paweł Pietrzyk wspomniał również o pomocy, udzielanej instytucjom emigracyjnym i polonijnym przez Archiwa Państwowe.

– Od lat prowadzimy taką pomoc. Nasi archiwiści wyjeżdżają do różnego rodzaju instytucji polonijnych, rozsianych po całym świecie. Staramy się tam też na co dzień pomagać swoją wiedzą i doświadczeniem – mówił dyrektor Paweł Pietrzyk. – Proszę stawiać na Archiwa Państwowe, po to jesteśmy, aby służyć obywatelom.

Akt przekazania materiałów podpisali Piotr Jegliński i Mariusz Olczak, dyrektor Archiwum Akt Nowych.

Podpisanie aktu przekazania archiwum wydawnictwa do Archiwum Akt Nowych. Piotr Jegliński i dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak, fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

W trakcie uroczystości zaprezentowane zostały nieznane wcześniej fotografie i unikalne, oryginalne podziemne materiały propagandowe m.in. ulotki, materiały wydawnicze, sprzęt do przemycania podziemnych druków, „bibuła” drugiego obiegu i podziemne wydania zakazanych przez cenzurę PRL pozycji książkowych.

Prezentacja materiałów archiwalnych wydawnictwa Editions – Spotkania, fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

Editions – Spotkania to polskie wydawnictwo emigracyjne założone w 1978 roku w Paryżu, a od 1990 roku działające również w Polsce. W dorobku ma ponad 100 wydanych tytułów. Założone i prowadzone przez Piotra Jeglińskiego, zajmowało się w latach 80. drukiem oraz przerzucaniem do Polski wydań książek objętych przez PRL cenzurą, m.in. opracowań historycznych oraz wspomnień opisujących prawdziwą historię Polski w okresie II wojny światowej i losy Polaków na wschodzie.

Rozmowa – wywiad z Piotrem Jeglińskim, założycielem wydawnictwa, fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

Nakłady sięgające średnio 10 000 poważnie wpływały na podniesienie świadomości historycznej i tożsamościowej młodego pokolenia ówczesnych Polaków. Z książek wydawnictwa korzystali uczniowie, studenci i niezależni badacze. Większość wydań była wykonywana w formatach konspiracyjnych, umożliwiających skryte przerzucanie do rządzonego przez komunistów kraju.

Prezentacja materiałów archiwalnych wydawnictwa Editions – Spotkania, fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

W trudnym okresie stanu wojennego i lat 80. wydawnictwo organizowało również liczne akcje mające za zadanie przypominanie o sytuacji w Polsce, oraz wsparcie dla działaczy Solidarności m.in. akcję przykucia się polskich działaczy do pociągu relacji Paryż-Moskwa, zawieszenia Flagi Polski na Wieży Eiffla, czy przerzucenia do kraju przy użyciu balonów, ulotek zawierających instrukcje drukarskie dla polskiego podziemia.

Prezentacja materiałów archiwalnych wydawnictwa Editions – Spotkania, fot. Dominika Pruszczyńska/NDAP.

Wczoraj w Lublinie odbyło się oficjalne otwarcie wystawy „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja”. Mieszkańcy miasta i turyści mogą podziwiać ekspozycję na Placu Litewskim do 29 lipca 2021 roku  

Wystawa „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja” w Lublinie, fot. Damian Święs.

Wystawa prezentuje bezcenne obiekty dziedzictwa, wpisane w tym roku na Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. To unikatowe świadectwa ważnych wydarzeń i działalności wybitnych osobistości w dziejach Polski o fundamentalnym znaczeniu dla historii, kultury i tożsamości naszego kraju.

Otwarcie wystawy, fot. Bartosz Staręgowski/ Archiwum Państwowe w Lublinie.

Otwarcie wystawy zainaugurowało wystąpienie dyrektora Archiwum Państwowego w Lublinie dr. Piotra Dymmela, który omówił jej podstawowe założenia, tematykę i zaprezentowane materiały. Podkreślił również rolę dwóch zespołów z Archiwum Państwowego w Lublinie, które znalazły się w tym roku na Liście: Trybunału Koronnego Lubelskiego z lat 1579-1811 oraz Archiwum Ordynacji Zamojskiej ze Zwierzyńca z lat 1581-1944. Na otwarcie wystawy zaproszeni zostali przedstawiciele władz, jednostek kulturalnych, naukowych oraz lokalnych mediów.

Otwarcie wystawy, fot. Bartosz Staręgowski/ Archiwum Państwowe w Lublinie.

Lublin jest drugim miastem po Warszawie, w którym zagościła wystawa. W sierpniu ekspozycja wyruszy w dalszą trasę – do kolejnych miast, z których pochodzą uhonorowane obiekty.

Wystawa „Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja” w Lublinie, fot. Bartosz Staręgowski/ Archiwum Państwowe w Lublinie.

Wystawa:„Pamięć Polski. Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata – 4. edycja” w Lublinie

Data:6-29 lipca 2021 r.

Miejsce:Plac Litewski (obok pomnika Unii Lubelskiej), Lublin

———

4. edycja Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudy.

———

Zobacz wszystkie uhonorowane obiekty na stronie Pamięć Polski.

———

Program Pamięć Świata powstał z inicjatywy UNESCO w 1992 r. Jego celem jest utrwalanie znaczenia wielowiekowego dziedzictwa dokumentacyjnego ludzkości. Program zwraca uwagę społeczeństwa na konieczność ochrony dokumentów o szczególnym znaczeniu historycznym, które stanowią świadectwo naszej kultury i cywilizacji. W związku z jego realizacją, podejmowane są również działania na rzecz upowszechnianie wiedzy i szerokiego udostępniania dziedzictwa dokumentacyjnego. W ramach Programu tworzone są 3 listy dziejowych pomników piśmiennictwa: światowa oraz regionalne i krajowe.

W wyniku prac Polskiego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata w 2014 r. powstała Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata. W tym roku Komitet, w skład którego wchodzą przedstawiciele największych polskich bibliotek, archiwów oraz środowisk naukowych, a któremu przewodniczy Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk, umieścił wyjątkowe obiekty na Liście już po raz czwarty.

W piątek 2 lipca w sali Ratusza Miasteczka Galicyjskiego w Nowym Sączu wręczone zostały nagrody za książki o tematyce historycznej wydane w latach 2019 i 2020 w ramach XIII i XIV edycji konkursu „Sądecczyzna” im. Szczęsnego Morawskiego

fot. Dominika Pruszczyńska

Za rok 2019 nagrodzono 2 książki w tym „O miłości Ojczyzny nie deklamowaliśmy…: Wspomnienia Antoniego Sejmeja Górszczyka” w opracowaniu Sylwestra Rękasa (Archiwum Narodowe w Krakowie Oddział w Nowym Sączu). Wspomnienia zostały wydane w przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych i Archiwum Narodowe w Krakowie. Książka jest VI tomem serii wydawniczej pt. „Wielka Wojna – codzienność niecodzienności” zainicjowanej przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych w ramach obchodów 100. rocznicy wybuchu i wydarzeń I wojny.

Pobierz publikację w wersji: PDF, MOBI, EPUB

Nagrodę Specjalną za całokształt wieloletnich wysiłków na rzecz badania historii Sądecczyzny otrzymał Tadeusz Duda – autor książki „Starosądecki słownik biograficzny”. Tadeusz Duda w latach 1967-2003 był kierownikiem i kustoszem nowosądeckiego Oddziału Archiwum.

Gratulujemy laureatom konkursu.

Blok pierwszy „Prawo archiwalne” (moderator: dr hab. Marek Konstankiewicz, prof. UMCS); Blok drugi „Wartościowanie dokumentacji” (moderator: dr hab. Lucyna Harc); Blok trzeci „Archiwa życia codziennego” (moderator: dr hab. Waldemar Chorążyczewski, prof. UMK); Blok czwarty „Informacja-nośnik-pamięć” (moderator: dr hab. Magdalena Biniaś-Szkopek, prof. UAM); Sesja posterowa (moderator: dr hab. Marlena Jabłońska, prof. UMK). Zachęcamy do zapoznania się z odezwą […]

Wczoraj w Archiwum Państwowym w Szczecinie dokonano uroczystego przekazania archiwaliów odnalezionych w marcu br. w budynku Urzędu Miasta Szczecin

Przekazanie archiwaliów. Podpisy pod oficjalnym protokołem złożyli – ze strony miasta – prezydent Piotr Krzystek, a ze strony archiwum – dyrektor instytucji, dr hab. Krzysztof Kowalczyk, fot. Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Teczki z cennymi dokumentami pochodzącymi z lat 1945–1975, odkryto 15 marca br., podczas przygotowań do remontu sali sesyjnej rady miasta. Archiwalia znajdowały się w szafie wbudowanej w boazerię. Nie wiadomo, w jakim celu je tam złożono, ani dlaczego zostały zapomniane na ponad 40 lat.

Data przekazania dokumentów nie jest przypadkowa. 5 lipca 1945 r., po ponad dwumiesięcznych perturbacjach i dwukrotnym, wymuszonym opuszczaniu miasta, władza administracyjna w Szczecinie została przekazana w polskie ręce, a niemiecki zarząd miejski uległ ostatecznej likwidacji. Można było odtąd rozpocząć zagospodarowanie miasta i jego zasiedlanie polskimi osadnikami.

Przekazanie archiwaliów, fot. Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Wśród odnalezionych materiałów najcenniejsze są właśnie te z pierwszych lat powojennych. Obrazują one trudny i burzliwy okres przejmowania Szczecina przez polską administrację, wydawane wówczas zarządzenia, organizację polskiego osadnictwa, przydzielanie lokali mieszkalnych i użytkowych, odbudowę zniszczeń czy też charakter podstawowych potrzeb mieszkańców.

Przekazanie archiwaliów, fot. Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Jednym z unikatowych dokumentów jest ten informujący, iż: „dziś [tj. 30 kwietnia 1945 r.] o godzinie 8.15 wciągnięto flagę polską na gmach Urzędu Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej w Szczecinie”. Okazały budynek przy Wałach Chrobrego, dzisiejszy Urząd Wojewódzki, początkowo był także siedzibą szczecińskiego magistratu. Jak wspominał pierwszy prezydent miasta, inż. Piotr Zaremba, „dął silny wiatr. Niełatwo nam przyszło umocować naszą olbrzymią biało-czerwoną chorągiew i wciągnąć ją na wysoki maszt”. Na tym pierwszym dokumencie wystawionym w polskim Szczecinie pieczątkę zrobiono z… dziecięcego zestawu literek.

Przekazanie archiwaliów, fot. Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Prawdziwą perełką jest natomiast mapa z pertraktacji polsko-radzieckich w Schwerinie (Meklemburgia) 21 września 1945 r. Naniesiono na nią ustalony wówczas dokładny przebieg granicy państwowej pomiędzy Polską a radziecką strefą okupacyjną Niemiec, na odcinku od Świnoujścia do Gryfina (na konferencji poczdamskiej wykreślono jedynie „z grubsza” prostą linię, którą należało doprecyzować).

Pośród innych wartych uwagi materiałów są m.in. sprawozdania Zarządu Miejskiego, korespondencja z władzami w Warszawie, dotycząca wielu żywotnych problemów miasta, afisze propagandowe, kartki aprowizacyjne, schemat sieci tramwajowej, plany wodociągów i gazociągów miejskich, dokumenty służbowe urzędników, a z lat późniejszych – protokoły Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, różne wydawnictwa dot. Szczecina czy też rysunki projektów łańcucha przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej.

Przekazanie archiwaliów, fot. Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Wybrane, najcenniejsze i najciekawsze dokumenty, każdy zainteresowany będzie mógł obejrzeć w gmachu Archiwum Państwowego w Szczecinie przy ul. św. Wojciecha 13  w dniach od 6 do 9 lipca (wtorek-piątek) o godzinie 14.00 (w czasie odwiedzin obowiązują zasady reżimu sanitarnego).

Wybór dokumnetów można zobaczyć również na stronie Archiwum Państwowego w Szczecinie.